Қосылыстардың формулаларын құру
4-параграф · Оқулықтың 15–18-беттері
«Химия» оқулығының (8-сынып, Атамұра, 2018) «Қосылыстардың формулаларын құру» тақырыбы, 4-параграф. Мұнда әр сұрақтың бес жауап нұсқасы мен түсіндірмесі бар 15 сұрақ жинақталған: түсіндірме дұрыс нұсқаның қандай ережемен таңдалғанын және қалғандарының неге сәйкес келмейтінін көрсетеді. Мысалы: «Na(I), Cl(I) валенттіліктерін қолданып, натрий хлориді формуласын таңдаңдар?»
Өзіңізді тексеріңізТақырып бойынша 5 сұрақ: жауап беріңіз, нәтижені бірден көріңіз.
Дұрыс жауап: NaCl
Жауап нұсқалары
- A.Na₂Cl
- B.NaClдұрыс
- C.NaCl₂
- D.Na₃Cl
- E.NaCl₃
Түсіндірме
Ереже: Екі элементті қосылыста валенттілік пен атом санының көбейтінділері теңеседі. Индекстер ең кіші бүтін қатынасқа келтіріледі; бір индексі жазылмайды.
Қолдану: Na валенттілігі 1, Cl валенттілігі 1. Ең кіші ортақ еселік 1; индекстер 1/1=1 және 1/1=1. Тексеру: 1·1=1·1. Сондықтан формула NaCl болады.
Қате нұсқаларды ажырату: Валенттіліктерді индекстер орнына сол күйі жазба. Айқастырып алынған сандардың ортақ бөлгішін қысқарт; мысалы, екі бірдей валенттілік атомдардың бір-бір қатынасын береді.
Қайта орындауға ишара: Екі валенттіліктің ең кіші ортақ еселігін тауып, оны әр элементтің валенттілігіне бөл.
Дұрыс жауап: MgCl₂
Жауап нұсқалары
- A.MgCl
- B.Mg₂Cl
- C.Mg₃Cl
- D.MgCl₃
- E.MgCl₂дұрыс
Түсіндірме
Ереже: Екі элементті қосылыста валенттілік пен атом санының көбейтінділері теңеседі. Индекстер ең кіші бүтін қатынасқа келтіріледі; бір индексі жазылмайды.
Қолдану: Mg валенттілігі 2, Cl валенттілігі 1. Ең кіші ортақ еселік 2; индекстер 2/2=1 және 2/1=2. Тексеру: 1·2=2·1. Сондықтан формула MgCl₂ болады.
Қате нұсқаларды ажырату: Валенттіліктерді индекстер орнына сол күйі жазба. Айқастырып алынған сандардың ортақ бөлгішін қысқарт; мысалы, екі бірдей валенттілік атомдардың бір-бір қатынасын береді.
Қайта орындауға ишара: Екі валенттіліктің ең кіші ортақ еселігін тауып, оны әр элементтің валенттілігіне бөл.
Дұрыс жауап: Al₂O₃
Жауап нұсқалары
- A.AlO
- B.Al₃O₂
- C.Al₂O₃дұрыс
- D.Al₂O
- E.AlO₂
Түсіндірме
Ереже: Екі элементті қосылыста валенттілік пен атом санының көбейтінділері теңеседі. Индекстер ең кіші бүтін қатынасқа келтіріледі; бір индексі жазылмайды.
Қолдану: Al валенттілігі 3, O валенттілігі 2. Ең кіші ортақ еселік 6; индекстер 6/3=2 және 6/2=3. Тексеру: 2·3=3·2. Сондықтан формула Al₂O₃ болады.
Қате нұсқаларды ажырату: Валенттіліктерді индекстер орнына сол күйі жазба. Айқастырып алынған сандардың ортақ бөлгішін қысқарт; мысалы, екі бірдей валенттілік атомдардың бір-бір қатынасын береді.
Қайта орындауға ишара: Екі валенттіліктің ең кіші ортақ еселігін тауып, оны әр элементтің валенттілігіне бөл.
Дұрыс жауап: CaO
Жауап нұсқалары
- A.CaOдұрыс
- B.Ca₂O
- C.CaO₂
- D.Ca₃O
- E.CaO₃
Түсіндірме
Ереже: Екі элементті қосылыста валенттілік пен атом санының көбейтінділері теңеседі. Индекстер ең кіші бүтін қатынасқа келтіріледі; бір индексі жазылмайды.
Қолдану: Ca валенттілігі 2, O валенттілігі 2. Ең кіші ортақ еселік 2; индекстер 2/2=1 және 2/2=1. Тексеру: 1·2=1·2. Сондықтан формула CaO болады.
Қате нұсқаларды ажырату: Валенттіліктерді индекстер орнына сол күйі жазба. Айқастырып алынған сандардың ортақ бөлгішін қысқарт; мысалы, екі бірдей валенттілік атомдардың бір-бір қатынасын береді.
Қайта орындауға ишара: Екі валенттіліктің ең кіші ортақ еселігін тауып, оны әр элементтің валенттілігіне бөл.
Дұрыс жауап: K₂S
Жауап нұсқалары
- A.KS
- B.KS₂
- C.K₃S
- D.K₂Sдұрыс
- E.KS₃
Түсіндірме
Ереже: Екі элементті қосылыста валенттілік пен атом санының көбейтінділері теңеседі. Индекстер ең кіші бүтін қатынасқа келтіріледі; бір индексі жазылмайды.
Қолдану: K валенттілігі 1, S валенттілігі 2. Ең кіші ортақ еселік 2; индекстер 2/1=2 және 2/2=1. Тексеру: 2·1=1·2. Сондықтан формула K₂S болады.
Қате нұсқаларды ажырату: Валенттіліктерді индекстер орнына сол күйі жазба. Айқастырып алынған сандардың ортақ бөлгішін қысқарт; мысалы, екі бірдей валенттілік атомдардың бір-бір қатынасын береді.
Қайта орындауға ишара: Екі валенттіліктің ең кіші ортақ еселігін тауып, оны әр элементтің валенттілігіне бөл.
Жауаптары мен түсіндірмелері бар тағы 10 сұрақ
Олар жинақта: тақырыптың барлық сұрақтары, сынып үшін араластырылған тесттің екі нұсқасы, мұғалімге арналған кілттер мен түсіндірмелер. Басып шығаруға арналған PDF.
Тек жеке пайдалануға арналған: таратуға болмайды.
Кітаптың басқа тақырыптары
Сұрақтар «Химия» оқулығы бойынша құрастырылған, Атамұра, 2018.