Үлескінің полярлық (нысаналау) және маршруттық (айналып жүру) түсірілімі
12-параграф · Оқулықтың 40–41-беттері
«Жаратылыстану» оқулығының (5-сынып, Атамұра, 2017) «Үлескінің полярлық (нысаналау) және маршруттық (айналып жүру) түсірілімі» тақырыбы, 12-параграф. Мұнда әр сұрақтың бес жауап нұсқасы мен түсіндірмесі бар 15 сұрақ жинақталған: түсіндірме дұрыс нұсқаның қандай ережемен таңдалғанын және қалғандарының неге сәйкес келмейтінін көрсетеді. Мысалы: «Ашық алаңдағы нысандар бір бақылау нүктесінен бағыт пен қашықтық бойынша планға түсірілді. Тәсіл қалай…»
Өзіңізді тексеріңізТақырып бойынша 5 сұрақ: жауап беріңіз, нәтижені бірден көріңіз.
Дұрыс жауап: Полярлық түсірілім
Жауап нұсқалары
- A.Полярлық түсірілімдұрыс
- B.Маршруттық түсірілім
- C.Аэрофототүсірілім
- D.Ғарыштық түсірілім
- E.Нивелирлеу
Түсіндірме
Ереже: Полярлық түсірілімде нысандар бір бақылау нүктесінен бағыт пен қашықтық бойынша планға түсіріледі.
Қолдану: Ашық алаңда барлық қажетті нысан бір орыннан көрінеді. Оқушы сол орында тұрып, әр нысанға бағыт пен аралықты анықтайды да, масштабпен белгілейді. Бақылау нүктесі ортақ болғандықтан, тәсіл жол бойымен үнемі орын ауыстырып түсіруден ерекшеленеді; көрінбейтін нысан үшін басқа әдіс қажет болуы мүмкін.
Қате нұсқаларды ажырату: Маршруттық түсірілім жол бойымен жылжуды, аэрофототүсірілім әуеден сурет алуды, ғарыштық түсірілім орбиталық аппаратты қолданады. Нивелирлеу биіктік айырмасын анықтайды. Бір ортақ жердегі бақылау нүктесін негізгі белгі ретінде қолдан.
Қайта орындауға ишара: Барлық бағыт бір ғана жердегі ортақ нүктеден алынғанын ескер.
Дұрыс жауап: Полярлық түсірілім
Жауап нұсқалары
- A.Полярлық түсірілімдұрыс
- B.Аэрофототүсірілім
- C.Ғарыштық түсірілім
- D.Нивелирлеу
- E.Маршруттық түсірілім
Түсіндірме
Ереже: Полярлық түсірілімде нысандар бір бақылау нүктесінен бағыт пен қашықтық бойынша планға түсіріледі.
Қолдану: Ашық алаңда барлық қажетті нысан бір орыннан көрінеді. Оқушы сол орында тұрып, әр нысанға бағыт пен аралықты анықтайды да, масштабпен белгілейді. Бақылау нүктесі ортақ болғандықтан, тәсіл жол бойымен үнемі орын ауыстырып түсіруден ерекшеленеді; көрінбейтін нысан үшін басқа әдіс қажет болуы мүмкін.
Қате нұсқаларды ажырату: Маршруттық түсірілім жол бойымен жылжуды, аэрофототүсірілім әуеден сурет алуды, ғарыштық түсірілім орбиталық аппаратты қолданады. Нивелирлеу биіктік айырмасын анықтайды. Бір ортақ жердегі бақылау нүктесін негізгі белгі ретінде қолдан.
Қайта орындауға ишара: Барлық бағыт бір ғана жердегі ортақ нүктеден алынғанын ескер.
Дұрыс жауап: Полярлық түсірілім
Жауап нұсқалары
- A.Полярлық түсірілімдұрыс
- B.Ғарыштық түсірілім
- C.Нивелирлеу
- D.Маршруттық түсірілім
- E.Аэрофототүсірілім
Түсіндірме
Ереже: Полярлық түсірілімде нысандар бір бақылау нүктесінен бағыт пен қашықтық бойынша планға түсіріледі.
Қолдану: Ашық алаңда барлық қажетті нысан бір орыннан көрінеді. Оқушы сол орында тұрып, әр нысанға бағыт пен аралықты анықтайды да, масштабпен белгілейді. Бақылау нүктесі ортақ болғандықтан, тәсіл жол бойымен үнемі орын ауыстырып түсіруден ерекшеленеді; көрінбейтін нысан үшін басқа әдіс қажет болуы мүмкін.
Қате нұсқаларды ажырату: Маршруттық түсірілім жол бойымен жылжуды, аэрофототүсірілім әуеден сурет алуды, ғарыштық түсірілім орбиталық аппаратты қолданады. Нивелирлеу биіктік айырмасын анықтайды. Бір ортақ жердегі бақылау нүктесін негізгі белгі ретінде қолдан.
Қайта орындауға ишара: Барлық бағыт бір ғана жердегі ортақ нүктеден алынғанын ескер.
Дұрыс жауап: Маршруттық түсірілім
Жауап нұсқалары
- A.Полярлық түсірілім
- B.Аэрофототүсірілім
- C.Ғарыштық түсірілім
- D.Маршруттық түсірілімдұрыс
- E.Нивелирлеу
Түсіндірме
Ереже: Маршруттық түсірілімде жол бойымен қозғалып, кезекті бақылау нүктелерінен нысандар планға түсіріледі.
Қолдану: Мектептен кітапханаға дейінгі жолда бұрылыстар мен айнала нысандар ретімен белгіленеді. Бір орында барлық аумақ көрінбегендіктен, бақылау нүктесі ауысады. Әр кесіндінің бағыты мен қашықтығын жазып, ортақ масштабпен байланыстыру қажет; жай жүрген жолды есте сақтау толық өлшемдік план бермейді.
Қате нұсқаларды ажырату: Полярлық түсірілім бір ортақ нүктеден орындалады, әуе және ғарыш түсірілімдері сурет алуға сүйенеді. Нивелирлеудің басты міндеті биіктік айырмасы. Жол бойындағы орын ауыстыру мен кезекті нүктелерді ажыратушы белгі ретінде қолдан.
Қайта орындауға ишара: Жол бойымен жылжып, бақылау нүктесін ауыстыруды байқа.
Дұрыс жауап: Маршруттық түсірілім
Жауап нұсқалары
- A.Аэрофототүсірілім
- B.Ғарыштық түсірілім
- C.Маршруттық түсірілімдұрыс
- D.Нивелирлеу
- E.Полярлық түсірілім
Түсіндірме
Ереже: Маршруттық түсірілімде жол бойымен қозғалып, кезекті бақылау нүктелерінен нысандар планға түсіріледі.
Қолдану: Мектептен кітапханаға дейінгі жолда бұрылыстар мен айнала нысандар ретімен белгіленеді. Бір орында барлық аумақ көрінбегендіктен, бақылау нүктесі ауысады. Әр кесіндінің бағыты мен қашықтығын жазып, ортақ масштабпен байланыстыру қажет; жай жүрген жолды есте сақтау толық өлшемдік план бермейді.
Қате нұсқаларды ажырату: Полярлық түсірілім бір ортақ нүктеден орындалады, әуе және ғарыш түсірілімдері сурет алуға сүйенеді. Нивелирлеудің басты міндеті биіктік айырмасы. Жол бойындағы орын ауыстыру мен кезекті нүктелерді ажыратушы белгі ретінде қолдан.
Қайта орындауға ишара: Жол бойымен жылжып, бақылау нүктесін ауыстыруды байқа.
Жауаптары мен түсіндірмелері бар тағы 10 сұрақ
Олар жинақта: тақырыптың барлық сұрақтары, сынып үшін араластырылған тесттің екі нұсқасы, мұғалімге арналған кілттер мен түсіндірмелер. Басып шығаруға арналған PDF.
Тек жеке пайдалануға арналған: таратуға болмайды.
Кітаптың басқа тақырыптары
Сұрақтар «Жаратылыстану» оқулығы бойынша құрастырылған, Атамұра, 2017.