Екілік ақпаратты ұсыну
1.4-параграф · Оқулықтың 23–33-беттері
«Информатика» оқулығының (5-сынып, Атамұра, 2020) «Екілік ақпаратты ұсыну» тақырыбы, 1.4-параграф. Мұнда әр сұрақтың бес жауап нұсқасы мен түсіндірмесі бар 15 сұрақ жинақталған: түсіндірме дұрыс нұсқаның қандай ережемен таңдалғанын және қалғандарының неге сәйкес келмейтінін көрсетеді. Мысалы: «Екілік жүйедегі 100 саны ондық жүйеде нешеге тең?»
Өзіңізді тексеріңізТақырып бойынша 5 сұрақ: жауап беріңіз, нәтижені бірден көріңіз.
Дұрыс жауап: 4
Жауап нұсқалары
- A.8
- B.5
- C.4дұрыс
- D.6
- E.3
Түсіндірме
Ереже: Екілік жүйеде разряд салмақтары оңнан солға 1, 2, 4, 8 және әрі қарай екі есе артады. Бір тұрған разрядтардың салмақтары қосылады.
Қолдану: 100₂ санының разрядтарын ашамыз: 1·2^2 + 0·2^1 + 0·2^0 = 4. Нөл тұрған разрядтар қосындыға үлес қоспайды; нәтиже ондық жүйеде жазылады.
Қате нұсқаларды ажырату: Екілік жазуды ондық сан ретінде оқу немесе разряд салмақтарын солдан 1 деп бастау қате. Салмақ ең оң жақтан 1 болып басталады.
Қайта орындауға ишара: Разряд салмақтарының оңнан солға қалай өзгеретінін еске түсір; бір тұрған разрядтарды ғана таңда.
Дұрыс жауап: 1001
Жауап нұсқалары
- A.1100
- B.1011
- C.1001дұрыс
- D.1000
- E.1010
Түсіндірме
Ереже: Ондық санды екілікке айналдыру үшін оны екінің дәрежелерінің қосындысына жіктеп, пайдаланылған разрядқа 1, қалғанына 0 жазамыз.
Қолдану: 9 = 8 + 1. Разряд салмақтары 8, 4, 2, 1; оларға сәйкес цифрлар 1, 0, 0, 1 болады. Сондықтан екілік жазу 1001₂.
Қате нұсқаларды ажырату: Разрядтарды өткізіп кету цифрлардың орнын өзгертеді. Пайдаланылмаған аралық салмақтарға да нөл жазылып, жауаптың разряд реті сақталуы керек.
Қайта орындауға ишара: Саннан аспайтын ең үлкен екі дәрежеден баста; әр салмақ қолданылды ма — белгіле.
Дұрыс жауап: 8 бит
Жауап нұсқалары
- A.9 бит
- B.8 битдұрыс
- C.7 бит
- D.10 бит
- E.16 бит
Түсіндірме
Ереже: Бір байт сегіз биттен тұрады. Байтты битке айналдырғанда байт саны 8-ге көбейтіледі.
Қолдану: Берілген көлем 1 байт. Әр байтта 8 бит бар: 1·8=8 бит. Бұл көбейту бірлікті ірірек байттан ұсақ битке ауыстырады.
Қате нұсқаларды ажырату: 8-ге бөлу биттен байтқа кері ауысуда қолданылады. Бірлікті ауыстырғанда бағытты тексеріп, бастапқы байт санын бит саны деп қалдырма.
Қайта орындауға ишара: Байт пен биттің өзара байланысын еске түсір; ірі бірліктен ұсақ бірлікке ауысу бағытын анықта.
Дұрыс жауап: 5
Жауап нұсқалары
- A.10
- B.6
- C.4
- D.7
- E.5дұрыс
Түсіндірме
Ереже: Екілік жүйеде разряд салмақтары оңнан солға 1, 2, 4, 8 және әрі қарай екі есе артады. Бір тұрған разрядтардың салмақтары қосылады.
Қолдану: 101₂ санының разрядтарын ашамыз: 1·2^2 + 0·2^1 + 1·2^0 = 5. Нөл тұрған разрядтар қосындыға үлес қоспайды; нәтиже ондық жүйеде жазылады.
Қате нұсқаларды ажырату: Екілік жазуды ондық сан ретінде оқу немесе разряд салмақтарын солдан 1 деп бастау қате. Салмақ ең оң жақтан 1 болып басталады.
Қайта орындауға ишара: Разряд салмақтарының оңнан солға қалай өзгеретінін еске түсір; бір тұрған разрядтарды ғана таңда.
Дұрыс жауап: 1010
Жауап нұсқалары
- A.1011
- B.1001
- C.1100
- D.1010дұрыс
- E.1101
Түсіндірме
Ереже: Ондық санды екілікке айналдыру үшін оны екінің дәрежелерінің қосындысына жіктеп, пайдаланылған разрядқа 1, қалғанына 0 жазамыз.
Қолдану: 10 = 8 + 2. Разряд салмақтары 8, 4, 2, 1; оларға сәйкес цифрлар 1, 0, 1, 0 болады. Сондықтан екілік жазу 1010₂.
Қате нұсқаларды ажырату: Разрядтарды өткізіп кету цифрлардың орнын өзгертеді. Пайдаланылмаған аралық салмақтарға да нөл жазылып, жауаптың разряд реті сақталуы керек.
Қайта орындауға ишара: Саннан аспайтын ең үлкен екі дәрежеден баста; әр салмақ қолданылды ма — белгіле.
Жауаптары мен түсіндірмелері бар тағы 10 сұрақ
Олар жинақта: тақырыптың барлық сұрақтары, сынып үшін араластырылған тесттің екі нұсқасы, мұғалімге арналған кілттер мен түсіндірмелер. Басып шығаруға арналған PDF.
Тек жеке пайдалануға арналған: таратуға болмайды.
Кітаптың басқа тақырыптары
Сұрақтар «Информатика» оқулығы бойынша құрастырылған, Атамұра, 2020.