Ежелгі тайпалардың мәдениеті
50–51-параграф · Оқулықтың 127–130-беттері
«Қазақстан тарихы» оқулығының (5-сынып, Атамұра, 2017) «Ежелгі тайпалардың мәдениеті» тақырыбы, 50–51-параграф. Мұнда әр сұрақтың бес жауап нұсқасы мен түсіндірмесі бар 30 сұрақ жинақталған: түсіндірме дұрыс нұсқаның қандай ережемен таңдалғанын және қалғандарының неге сәйкес келмейтінін көрсетеді. Мысалы: «Ру өз шығу тегін белгілі жануармен туыстық байланыста түсіндірсе, бұл қандай нанымдық ұғым?»
Өзіңізді тексеріңізТақырып бойынша 5 сұрақ: жауап беріңіз, нәтижені бірден көріңіз.
Дұрыс жауап: Тотемизм
Жауап нұсқалары
- A.Тотемизмдұрыс
- B.Фетишизм
- C.Анимизм
- D.Күнге табыну
- E.Отты қастерлеу
Түсіндірме
Ереже: Тотемизм — қауымның шығу тегі мен туыстық байланысын белгілі жануарға немесе өсімдікке қатысты түсіндіретін нанымдық ұғым.
Қолдану: Шартта жануар жай ғана қорек не әдемі бейне емес, рудың арғы тегі деп саналады. Осы туыстық мән негізгі белгі. Терминді барлық көне жануар бейнесіне автоматты түрде қолдануға болмайды; нақты наным туралы дерек қажет. Ұғымның шығуын Австралияға телімейміз.
Қате нұсқаларды ажырату: Фетишизм жансыз заттың ерекше күшіне, анимизм рухтарға қатысты; күнге табыну аспан денесіне, отты қастерлеу жалынға бағытталған. Рудың тегі туралы түсінікті басқа наным нысандарынан ажырат.
Қайта орындауға ишара: Жануардың рудың арғы тегі ретінде қабылданғанын ескер.
Дұрыс жауап: Тотемизм
Жауап нұсқалары
- A.Анимизм
- B.Күнге табыну
- C.Отты қастерлеу
- D.Фетишизм
- E.Тотемизмдұрыс
Түсіндірме
Ереже: Тотемизм — қауымның шығу тегі мен туыстық байланысын белгілі жануарға немесе өсімдікке қатысты түсіндіретін нанымдық ұғым.
Қолдану: Шартта жануар жай ғана қорек не әдемі бейне емес, рудың арғы тегі деп саналады. Осы туыстық мән негізгі белгі. Терминді барлық көне жануар бейнесіне автоматты түрде қолдануға болмайды; нақты наным туралы дерек қажет. Ұғымның шығуын Австралияға телімейміз.
Қате нұсқаларды ажырату: Фетишизм жансыз заттың ерекше күшіне, анимизм рухтарға қатысты; күнге табыну аспан денесіне, отты қастерлеу жалынға бағытталған. Рудың тегі туралы түсінікті басқа наным нысандарынан ажырат.
Қайта орындауға ишара: Жануардың рудың арғы тегі ретінде қабылданғанын ескер.
Дұрыс жауап: Тотемизм
Жауап нұсқалары
- A.Күнге табыну
- B.Отты қастерлеу
- C.Тотемизмдұрыс
- D.Фетишизм
- E.Анимизм
Түсіндірме
Ереже: Тотемизм — қауымның шығу тегі мен туыстық байланысын белгілі жануарға немесе өсімдікке қатысты түсіндіретін нанымдық ұғым.
Қолдану: Шартта жануар жай ғана қорек не әдемі бейне емес, рудың арғы тегі деп саналады. Осы туыстық мән негізгі белгі. Терминді барлық көне жануар бейнесіне автоматты түрде қолдануға болмайды; нақты наным туралы дерек қажет. Ұғымның шығуын Австралияға телімейміз.
Қате нұсқаларды ажырату: Фетишизм жансыз заттың ерекше күшіне, анимизм рухтарға қатысты; күнге табыну аспан денесіне, отты қастерлеу жалынға бағытталған. Рудың тегі туралы түсінікті басқа наным нысандарынан ажырат.
Қайта орындауға ишара: Жануардың рудың арғы тегі ретінде қабылданғанын ескер.
Дұрыс жауап: Фетишизм
Жауап нұсқалары
- A.Фетишизмдұрыс
- B.Тотемизм
- C.Анимизм
- D.Күнге табыну
- E.Ата-бабаға сыйыну
Түсіндірме
Ереже: Фетишизм — белгілі затқа ерекше тылсым күш теліп, одан қорғау немесе көмек күтуге қатысты дәстүрлі дінтанулық ұғым.
Қолдану: Шартта жансыз тұмардың өзі қорғау күші бар деп қабылданады. Мұндай сенімнің сипаттамасын ғылыми дәлелденген әсер деп ұсынбаймыз. Кез келген әшекей міндетті түрде осындай нанымдық зат емес; оның қолданылуы туралы контекст керек.
Қате нұсқаларды ажырату: Тотемизм текті жануар не өсімдікпен байланыстырады, анимизм рухтар туралы, күнге табыну аспан денесіне, ата-бабаға сыйыну марқұм рухтарына қатысты. Сенімнің нақты нысанын салыстыр.
Қайта орындауға ишара: Қорғау күші жансыз заттың өзіне телінгенін байқа.
Дұрыс жауап: Фетишизм
Жауап нұсқалары
- A.Анимизм
- B.Фетишизмдұрыс
- C.Күнге табыну
- D.Ата-бабаға сыйыну
- E.Тотемизм
Түсіндірме
Ереже: Фетишизм — белгілі затқа ерекше тылсым күш теліп, одан қорғау немесе көмек күтуге қатысты дәстүрлі дінтанулық ұғым.
Қолдану: Шартта жансыз тұмардың өзі қорғау күші бар деп қабылданады. Мұндай сенімнің сипаттамасын ғылыми дәлелденген әсер деп ұсынбаймыз. Кез келген әшекей міндетті түрде осындай нанымдық зат емес; оның қолданылуы туралы контекст керек.
Қате нұсқаларды ажырату: Тотемизм текті жануар не өсімдікпен байланыстырады, анимизм рухтар туралы, күнге табыну аспан денесіне, ата-бабаға сыйыну марқұм рухтарына қатысты. Сенімнің нақты нысанын салыстыр.
Қайта орындауға ишара: Қорғау күші жансыз заттың өзіне телінгенін байқа.
Жауаптары мен түсіндірмелері бар тағы 25 сұрақ
Олар жинақта: тақырыптың барлық сұрақтары, сынып үшін араластырылған тесттің екі нұсқасы, мұғалімге арналған кілттер мен түсіндірмелер. Басып шығаруға арналған PDF.
Тек жеке пайдалануға арналған: таратуға болмайды.
Кітаптың басқа тақырыптары
Сұрақтар «Қазақстан тарихы» оқулығы бойынша құрастырылған, Атамұра, 2017.