Шартты табыс қатары: 2013 жылы 80 бірлік, 2017 жылы 100 бірлік. Өлшем екі жылда бірдей. Қай сипаттама дәл?

Ереже: Сөз дәлдігі ұғымның мағынасы мен контекстегі қатынасын анық сақтауды талап етеді. Заттың материалы, жасалу тәсілі, қолданылу орны және уақыты — әртүрлі белгілер. Сипаттамада оларды бір-бірімен алмастырмаймыз. Дерек жоқ болса, жорамалға белгі қоямыз; ықтимал түсіндіруді дәлелденген факт ретінде беруге болмайды.

Қолдану: 100 бен 80-нің айырмасы 20 бірлік. Бұл абсолютті айырма, пайыздық өзгеріс емес. Пайызды алғашқы 80 бірлікке қатысты есептесек, 25% шығады. Қатар тек екі жылды береді, сондықтан олардың арасындағы әр жылда бірқалыпты өсу болды дегенді анықтай алмаймыз. Нақты өмірдегі табыс деңгейі туралы қорытынды жасалмайды.

Қате нұсқаларды ажырату: A) «Екі жыл арасында әр жылы дәл 5 бірліктен өсті.» — Аралық жылдардың дерегі жоқ; жалпы айырмадан бірқалыпты қатар шығарылған.

C) «Шама 25 бірлікке жоғары болды.» — 25 — пайыздық өсімнің саны; абсолютті айырма 20 бірлік.

D) «2013 жылғы шама 2017 жылғы шамадан 20 бірлікке жоғары.» — Айырма саны сақталғанымен, уақыттық салыстыру бағыты кері берілген.

E) «Шама 20%-ға жоғары болды.» — Абсолютті 20 бірлік пайызға өзгерген; бастапқы 80-ге қатысты өсім 25% болады.

Қайта орындауға ишара: Сұрақ айырманы бірлікпен бе, әлде бастапқы шамаға қатысты үлеспен бе сұрайды?