Қазба жазбасында «темір бөлшек табылды» делінген. Бір автор оны арба бөлігі болуы мүмкін деп болжайды. Қай нұсқа дерек пен болжамды ажыратады?

Ереже: Дерек тексеруге болатын оқиға, сан немесе жағдай туралы хабарлайды; пікір бағалау мен көзқарасты білдіреді. Деректің ақиқаттығын тексеру — бөлек қадам. Берілген мәтінге сүйенген жауап айтылмаған мәліметті қоспай, автор пайымын дәлелденген жалпы заңмен шатастырмайды.

Қолдану: Табылды сөзі нысанның болғанын тіркейді, болуы мүмкін оның қызметі туралы жорамал береді. Екеуі бір дәлдік деңгейінде емес. Жорамалды зерттеу арқылы тексеруге болады, бірақ оның айтылуы қызметтің толық анықталғанын білдірмейді. Дұрыс жауап заттың материалы мен ықтимал қолданылуын шатастырмайды.

Қате нұсқаларды ажырату: A) «Арба табылғаны сөзсіз, темір екені тек болжам.» — Тіркелген материал мен болжанған қызметтің мәртебесі ауыстырылған.

B) «Темір материалы арбаның жасалған жылын толық анықтайды.» — Материалдан нақты мерзімге қосымша қорытынды жасалған; дата жоқ.

C) «Болжам айтылғандықтан, бөлшек тек арбаға міндетті тиесілі.» — Мүмкіндік дәлелденген бірмәнді қызметке күшейген.

E) «Темір бөлшек мүлде табылмаған.» — Тіркелген факт жоққа шығарылған; жорамалдың болуы табылымды жоймайды.

Қайта орындауға ишара: Қай бөлік мүмкін сөзімен шектелген?