Құрастырылған мәтін: «Қазбадағы бұйым суретке түсіріліп, табылған орны тіркелді. Зерттеушілер осы жазбаны кейінгі талдаумен салыстырады. Құжаттау заттың өзі туралы ғана емес, оның табылу контексті туралы деректі де сақтайды». Негізгі ой қандай?

Құрастырылған мәтін: «Қазбадағы бұйым суретке түсіріліп… — жауабы | Қазақ тілі, ҚГБ, 11-сынып

Дұрыс жауап: Құжаттау бұйым мен оның табылу контекстін кейінгі зерттеуге сақтайды.

Жауап нұсқалары

A.Құжаттау кейінгі зерттеуді толық тоқтатуға арналған.
B.Құжаттау бұйым мен оның табылу контекстін кейінгі зерттеуге сақтайды.дұрыс
C.Сурет түсірілсе, заттың жасалған жылы толық анықталады.
D.Бұйымның орны зерттеуге еш қажет емес.
E.Құжаттау тек бұйымның түсін сақтап, орнын алып тастайды.

Түсіндірме

Ереже: Негізгі ой мәтіндегі деректердің ортақ мәнін жинақтап, автордың не айтқысы келгенін білдіреді. Тақырып «не туралы?» деген сұраққа жауап берсе, негізгі ой сол тақырып жөніндегі тұжырымды жеткізеді. Жекелеген мысал бүкіл мәтіннің қорытындысын алмастырмайды.

Қолдану: Сурет пен орын тіркеу — құжаттау әрекеттерінің мысалы. Соңғы сөйлем осы әрекеттердің ортақ маңызын түсіндіреді: заттың өзі және оның контексті қатар сақталады. Дұрыс ой тек сурет түсіруге тарылмайды. Үзінді құжаттау арқылы заттың барлық құпиясы бірден шешілді деп те айтпайды.

Қате нұсқаларды ажырату: A) «Құжаттау кейінгі зерттеуді толық тоқтатуға арналған.» — Кейінгі талдаумен салыстыру мақсаты керісінше тоқтатуға өзгерген.

C) «Сурет түсірілсе, заттың жасалған жылы толық анықталады.» — Сурет дерегі нақты датаны өздігінен бермейді; қосымша қорытынды жасалған.

D) «Бұйымның орны зерттеуге еш қажет емес.» — Мәтін орны тіркелетінін және контекст сақталатынын айтады; жауап оған қарсы.

E) «Құжаттау тек бұйымның түсін сақтап, орнын алып тастайды.» — Табылған контекстің маңызы жоққа шығарылған; негізгі ойдың бір қыры жоғалған.

Қайта орындауға ишара: Соңғы сөйлем қандай екі ақпаратты бірге сақтау туралы?