Ustazdyq
Тегін, тіркелусізҚазақ тілі, ҚГБ · 11-сынып · Сұрақ 4/15

Құрастырылған көркем сөйлем: «Түнгі қала бейбіт таңды үнсіз күтті». Қаланың адамға тән күту әрекетін орындауы қандай тәсіл?

Тақырып: Біріккен Ұлттар Ұйымы және Қазақстан

5.1-параграф · Оқулықтың 99–103-беттері

Өзіңізді тексеріңізЖауапты қарамай тұрып, өзіңіз таңдап көріңіз.

Дұрыс жауап

Дұрыс жауап: Кейіптеу: жансыз қалаға адамға тән әрекет берілген.

Жауап нұсқалары

  1. A.Кейіптеу: жансыз қалаға адамға тән әрекет берілген.дұрыс
  2. B.Теңеу: қала басқа қалаға -дай жұрнағымен салыстырылған.
  3. C.Тура хабар: қала әкімдігі күту туралы қаулы шығарған.
  4. D.Антитеза: қала мен ауыл қарама-қарсы қойылған.
  5. E.Гипербола: қала халқының саны шексіз үлкейтілген.

Түсіндірме

Ереже: Көркем мәтін оқиғаны тек хабарлап қоймай, образ арқылы оқырманға сезіндіреді. Тілдік тәсілдің атауын оның құрылымынан анықтаймыз: адамға тән әрекетті жансыз затқа беру — кейіптеу; ұқсастықты -дай, -дей сияқты көрсеткішпен білдіру — теңеу. Бейнелі сөзді ғылыми өлшем не тура хабар ретінде түсіндіруге болмайды.

Қолдану: Назар «қала күтті» байланысына аударылған. Қала тұтас елді мекен ретінде адамның күту қабілетімен бейнеленеді. Бұл сөйлемдегі бейне физикалық өлшем емес, тыныштық пен үміт сезімін береді. Теңеудің арнайы көрсеткіші жоқ, ал сандық ұлғайту немесе қарама-қарсы жұп сұралмаған.

Қате нұсқаларды ажырату: B) «Теңеу: қала басқа қалаға -дай жұрнағымен салыстырылған.» — Салыстыру көрсеткіші де, екінші қала да жоқ; сұралған белгі адам әрекеті.

C) «Тура хабар: қала әкімдігі күту туралы қаулы шығарған.» — Әкімдік пен қаулы туралы мәлімет жоқ; көркем субъект ресми ұйымға ауыстырылған.

D) «Антитеза: қала мен ауыл қарама-қарсы қойылған.» — Ауыл аталмайды; қарама-қарсы екі ұғым арқылы салыстыру жасалмаған.

E) «Гипербола: қала халқының саны шексіз үлкейтілген.» — Халық саны берілмеген; сандық әсірелеу тәсілі көрсетілмейді.

Қайта орындауға ишара: Күту әрекеті кімге тән және сөйлемде кімге берілген?

Әріптестермен бөлісуWhatsAppTelegram

Сұрақтар «Қазақ тілі, ҚГБ» оқулығы бойынша құрастырылған, Атамұра, 2020.