Құрастырылған мәтін: «Жас зерттеуші жаңа энергия көзі туралы болжам ұсынды. Оны мамандармен талқылап, тексеру жоспарын дайындады. Автордың қызығуы нақты сұрақ пен сынаққа дайындыққа айналды». Негізгі ойды таңдаңыз.

Ереже: Негізгі ой мәтіндегі деректердің ортақ мәнін жинақтап, автордың не айтқысы келгенін білдіреді. Тақырып «не туралы?» деген сұраққа жауап берсе, негізгі ой сол тақырып жөніндегі тұжырымды жеткізеді. Жекелеген мысал бүкіл мәтіннің қорытындысын алмастырмайды.

Қолдану: Бірінші сөйлемде болжам, кейінгі бөліктерде оны талқылау және сынақ жоспары берілген. Негізгі ой осы әрекеттердің байланысын қамтиды. Дайындық аяқталған ғылыми дәлелге немесе сериялық өнімге тең емес. Мәтін зерттеушінің іздену жолын көрсетеді, бірақ болжамның ақиқаттығын тексерілген нәтиже ретінде бекітпейді.

Қате нұсқаларды ажырату: B) «Мамандармен талқылау барлық сынақтың орнына жүреді.» — Талқылау жоспар жасауға көмектескен, бірақ нақты өлшеудің толық нәтижесі емес.

C) «Қызығу болғандықтан, тексеру сұрағын қоюдың қажеті жоқ.» — Мәтін қызығудың тексеруге бағытталуын көрсетеді; сұрақтан бас тарту мағынасы жоқ.

D) «Жас зерттеуші ешбір маманмен байланыс жасамаған.» — Талқылау нақты аталған; байланыссыздық тұжырымы мәтінге қайшы.

E) «Болжам айтылғандықтан, энергия көзі толық дәлелденген.» — Ұсыныс пен тексеруге дайындық аяқталған дәлелмен теңестірілген; нәтиже берілмеген.

Қайта орындауға ишара: Болжамнан кейін қандай жұмыс аталған және қандай нәтиже әлі жоқ?