Құрастырылған мәтін: «Қоғам білімді адамдарға ғана емес, олардың өзара ынтымақтасуына да мұқтаж. Зерттеуші әдіс ұсынады, мұғалім түсіндіреді, маман оны жұмыста сынайды. Ортақ әрекет білімді нәтижеге айналдырады»…

Ереже: Негізгі ой мәтіндегі деректердің ортақ мәнін жинақтап, автордың не айтқысы келгенін білдіреді. Тақырып «не туралы?» деген сұраққа жауап берсе, негізгі ой сол тақырып жөніндегі тұжырымды жеткізеді. Жекелеген мысал бүкіл мәтіннің қорытындысын алмастырмайды.

Қолдану: Мәтін әр маманның жеке қызметін бір нәтижеге байланыстырады. Зерттеу, түсіндіру және қолдану бір-бірін толықтырады. Сондықтан негізгі ой адамдарды бір ғана мамандыққа бөлу туралы емес, білімнің ортақ әрекет арқылы іске асуы туралы. Ынтымақты атау жеке білімнің қажетсіз екенін білдірмейді.

Қате нұсқаларды ажырату: A) «Қоғамға тек әдіс ұсынатын зерттеушілер ғана қажет.» — Мұғалім мен қолданушы маманның қызметі де аталған; тек бір топпен шектеу қайшы.

B) «Білімді адамдар ешбір әріптестің көмегінсіз жұмыс істеуі тиіс.» — Өзара ынтымақтасу мәтіннің негізгі байланысы; оқшаулану талабы оған қайшы.

D) «Ортақ әрекет барлық маманның білімін бірдей деңгейге міндетті түрде жеткізеді.» — Мәтін ортақ нәтиже туралы; білім деңгейінің толық теңдігі жөнінде дерек жоқ.

E) «Мұғалім әдісті түсіндірсе, оны іс жүзінде сынаудың қажеті жоқ.» — Сынау ортақ тізбекте жеке қадам ретінде берілген; оны алып тастау негізсіз.

Қайта орындауға ишара: Үш маманның әрекетін қандай ортақ нәтиже біріктіреді?