Ustazdyq
Тегін, тіркелусізҚазақ тілі, ҚГБ · 11-сынып · Сұрақ 4/15

Құрастырылған сипаттама: «Сөйлеушінің сөзі бұлақтай анық әрі еркін ақты». «Бұлақтай» сөзінің қызметі қандай?

Тақырып: Ел тірегі

2.6-параграф · Оқулықтың 39–41-беттері

Өзіңізді тексеріңізЖауапты қарамай тұрып, өзіңіз таңдап көріңіз.

Дұрыс жауап

Дұрыс жауап: Сөздің еркін ағымын бұлаққа ұқсатып бейнелейді.

Жауап нұсқалары

  1. A.Сөйлеушінің үнсіз тыңдағанын ғана сипаттайды.
  2. B.Бұлақтың барлық қасиеті адамға бірдей көшкенін білдіреді.
  3. C.Сөйлеушінің нақты бұлақ басында тұрғанын хабарлайды.
  4. D.Сөздің баяу әрі түсініксіз болғанын көрсетеді.
  5. E.Сөздің еркін ағымын бұлаққа ұқсатып бейнелейді.дұрыс

Түсіндірме

Ереже: Ауыспалы мағынада сөз заттың тікелей белгісін емес, соған ұқсас қасиетті білдіреді. Мағынаны сөйлемдегі байланыс арқылы анықтаймыз. Теңеу ұқсастықты арнайы көрсетеді, метафора бір нысанды екіншісінің атауымен бейнелейді, әсірелеу белгі не құбылысты әдейі ұлғайтады.

Қолдану: -тай қосымшасы екі нысан арасындағы ұқсастықты көрсетеді. «Анық әрі еркін» тіркесі салыстырудың қандай белгіге негізделгенін ашады. Сөйлем адамның нақты су шығарғанын емес, сөз саптауын бейнелейді. Ұқсастықты барлық қасиетке бірдей таратуға болмайды: мәтінде тек сөйлеудің ағымы аталған.

Қате нұсқаларды ажырату: A) «Сөйлеушінің үнсіз тыңдағанын ғана сипаттайды.» — Мәтінде оның сөзі қалай айтылғаны берілген.

B) «Бұлақтың барлық қасиеті адамға бірдей көшкенін білдіреді.» — Теңеу контекстегі бір белгіге негізделген, толық теңдік емес.

C) «Сөйлеушінің нақты бұлақ басында тұрғанын хабарлайды.» — Орын туралы мәлімет жоқ; бұлақ ұқсастық нысаны.

D) «Сөздің баяу әрі түсініксіз болғанын көрсетеді.» — Бұл «анық әрі еркін» сипаттарына қайшы.

Қайта орындауға ишара: Салыстыру қай қасиетке қатысты екенін кейінгі екі сипаттан табыңыз.

Әріптестермен бөлісуWhatsAppTelegram

Сұрақтар «Қазақ тілі, ҚГБ» оқулығы бойынша құрастырылған, Атамұра, 2020.