Құрастырылған мәтін: «Қымбатты ұлым! Сенің алғашқы жобаңды қуана оқыдым. Өз пікіріңді дәлелдеуге тырысқаның маған ұнады. Келесі қадамыңды бірге талқылайық». Негізгі адресат кім?

Ереже: Сөздің мазмұны, құрылымы мен тілдік құралдары адресатқа және қарым-қатынас мақсатына сай таңдалады. Бір деректі ғылыми түсіндіру, ресми хабарлау немесе көркем бейнелеу әртүрлі тәсілмен жүзеге асады. Стильді анықтағанда тақырыппен бірге мәтіннің қызметін де ескереміз.

Қолдану: Алғашқы қаратпа нақты адресатты атайды. «Сенің» және «қадамыңды» сөздері соған бағытталады. Жеке хат кейін жарияланса, басқа оқырман да оқи алады, бірақ мәтін ішіндегі тікелей адресат өзгермейді. Тақырыптың жастарға қатысы оның бастапқы адресатын барлық оқушыға автоматты кеңейтпейді.

Қате нұсқаларды ажырату: A) «Оқуға өтініш қабылдайтын ресми комиссия.» — Рәсімдік өтініш емес, ұлына бағытталған жеке хат.

B) «Жобаның барлық сыншысы.» — Сыншылар тобына бағытталған үндеу жоқ.

D) «Қаладағы барлық ата-ана.» — Хаттың тақырыбы оларға қызық болуы мүмкін, бірақ тікелей адресат ұлы.

E) «Барлық халықаралық ұйымның өкілдері.» — Мұндай топ қаратпада да, мазмұнда да аталмаған.

Қайта орындауға ишара: Алғашқы қаратпа сөз кімге тікелей бағытталған?