«Жастар, ортақ іске белсенді қатысыңдар» сөйлемінде «жастар» сөзі қандай қызмет атқарады?

Ереже: Қаратпа сөз сөйлеушінің кімге арнап сөйлегенін көрсетеді және сөйлемдегі өзге мүшелерден оқшауланады. Біртұтас хабарлы не сұраулы сөйлемнің басындағы жай қаратпадан кейін үтір қойылады. Оны бастауышпен шатастырмау үшін баяндауыштың кімге бағытталғанын және сөздің назар аударту қызметін қараймыз.

Қолдану: «Қатысыңдар» тыңдаушыға бағытталған бұйрық тұлғасында тұр. «Жастар» сол тыңдаушыны атайды және сөйлемнен үтірмен оқшауланған. Ол іс-әрекеттің объектісін, орнын немесе себебін білдірмейді. Сондықтан сөзді жай зат есім болғанына қарап емес, сөйлемдегі назар аударту қызметіне қарай талдаймыз.

Қате нұсқаларды ажырату: B) «Себепті түсіндіретін бағыныңқы сөйлем.» — Бұл жеке қаратпа сөз; себептік сөйлем құрылымы жоқ.

C) «Әрекеттің орнын білдіретін пысықтауыш.» — Жастар орын атауы емес, тыңдаушылар тобының атауы.

D) «Әрекеттің нысанын білдіретін толықтауыш.» — Сөзге бағытталған топ әрекеттің объектісі ретінде берілмеген.

E) «Жобаның нәтижесін білдіретін баяндауыш.» — Нәтижені не қимылды білдірмейді, адресатты атайды.

Қайта орындауға ишара: Сөйлеуші кімге тікелей арнап сөйлеп тұр?