Құрастырылған дерек: «1928 жылғы хатта кәсіпкер өңірдегі кенді игеру жүз жылға созылады деп болжаған». Бұл мәліметті қазіргі талдауда қалай беру дұрыс?

Ереже: Дәйексөз не мәлімет қолданғанда оның авторын, еңбегін және табылатын орнын көрсету керек. Жарияланған уақыт тарихи контексті түсінуге көмектеседі. Өз сөзімен мазмұндағанда да алынған ойдың дереккөзі аталады; автордың жеке бағасы жалпыға ортақ дәлелденген дерекке айналмайды.

Қолдану: Хаттағы сөз болашаққа қатысты сол кездегі күтуді білдіреді. Оның орындалғанын білу үшін кейінгі оқиғаларды зерттеу қажет. Жарияланған уақытты сақтап, «болжаған» деп беру мәліметтің мәртебесін нақтылайды. Жүз жыл деген санды қазіргі расталған нәтиже деп ұсынуға болмайды.

Қате нұсқаларды ажырату: B) «Хат ескі болғандықтан, оның авторын көрсетпеу.» — Ескі дерекке де автор мен уақыт туралы сілтеме қажет.

C) «1928 жылын алып тастап, оны қазіргі ресми жоспар деп жазу.» — Уақытты жою тарихи контексті бұрмалайды.

D) «Болжамға сүйеніп, барлық кен орнының тағдырын бірдей деу.» — Бір өңір туралы болжам барлық нысанға негіз болмайды.

E) «Жүз жылдық мерзімді бүгінгі дәлелденген нәтиже деп жариялау.» — Болжам өздігінен орындалған фактіні дәлелдемейді.

Қайта орындауға ишара: Болжам айтылған уақыт пен оның кейін орындалуын ажыратыңыз.