Дұрыс жауап
Дұрыс жауап: «Орыстар» — этникалық, «шаруалар» — әлеуметтік-кәсіптік санат
Жауап нұсқалары
- A.Екі атау да тек этникалық топты білдіреді
- B.Екі атау да тек бірдей әлеуметтік топты білдіреді
- C.Этникалық және әлеуметтік санаттарды өзара сыйыспайтын топтар деп алу
- D.«Орыстарды» кәсіптік, «шаруаларды» этникалық санат деп түсіндіру
- E.«Орыстар» — этникалық, «шаруалар» — әлеуметтік-кәсіптік санатдұрыс
Түсіндірме
Ереже: Тарихи халық құрамын этникалық, әлеуметтік, кәсіптік және діни өлшемдермен сипаттауға болады. Бұл өлшемдер қабаттасуы мүмкін, сондықтан әр атаудың қай сипатқа қатысты екенін анықтау қажет.
Қолдану: Орыс шаруасы деген тіркесте бір адамның этникалық және әлеуметтік сипаты қатар берілген. Демек, екі атау бірдей санат емес, бірақ бір-бірін жоққа да шығармайды. Осы айырманы сақтау қоныс аударушылар туралы санақ кестелерін түсінуге көмектеседі және әлеуметтік топты бөлек халық деп қате қабылдаудан сақтайды.
Қате нұсқалар: A) Шаруа атауы халықтың этносын емес, әлеуметтік жағдайы мен шаруашылық қызметін білдіреді; этникалық топпен тең емес.
B) Орыс атауы әлеуметтік сословие емес; осы этнос ішінде шаруалар, көпестер және басқа топтар болуы мүмкін.
C) Бір адам этникалық топқа да, әлеуметтік-кәсіптік санатқа да қатар жатуы мүмкін. Сондықтан орыс және шаруа атауларын өзара сыйыспайтын топтар деп түсіндіру жіктеу өлшемдерін шатастырады.
D) Бұл жауап атаулардың жіктеу негізін керісінше береді. Орыстар этникалық тиесілікті, шаруалар әлеуметтік-кәсіптік орынды білдіреді; ұғымдардың қолданылу өлшемін ауыстырмай ажырату қажет. Ишара: Атау адамның қай халыққа жататынын ба, әлде қандай әлеуметтік қызмет атқаратынын ба көрсетеді?