Өтпелі кезеңде қаладағы негізгі кәсіпорын тоқтап, оның қызметкерлері жұмыстан босатылды. Өзге жағдайлар туралы дерек берілмегенде, бұл оқиғаның ең тікелей әлеуметтік салдары қайсы?

Ереже: Экономикалық өзгерістің әлеуметтік салдарын жұмыспен қамту, табыс және тұрмыс жағдайы арқылы бағалайды. Кәсіпорынның тоқтауы мен қызметкерлердің босатылуы еңбек нарығына тікелей әсер етеді.

Қолдану: Негізгі кәсіпорындағы жұмыс орындары жоғалғандықтан, бұрынғы қызметкерлердің жаңа жұмыс іздеу қажеттілігі артады. Олардың жалақыдан түсетін табысы үзілуі мүмкін. Мұндай қысқа себеп-салдар байланысы дұрыс; бүкіл қала тұрғындарының тағдырын немесе барлық бағалардың өзгерісін бір оқиғадан анықтау үшін қосымша мәлімет керек.

Қате нұсқалар: A) Кәсіпорын жабылғанда жұмысынан айырылған қызметкерлердің еңбек табысы азаюы мүмкін. Өзге отбасылардың жағдайы туралы мәлімет жоқ, сондықтан барлығының нақты табысы өсті деу негізсіз.

B) Жұмыс орындарының жоғалуы көшу шешіміне әсер етуі мүмкін, бірақ шартта келген және кеткен тұрғындар саны жоқ. Демек тұрақты көші-қон өсімін осы оқиғадан тікелей анықтай алмаймыз.

C) Баға көптеген нарықтық факторға тәуелді. Кәсіпорын жабылуының берілген тікелей әлеуметтік әсері жұмыс пен еңбек табысына қатысты; бағалардың тұрақтануын дәлелдейтін дерек келтірілмеген.

E) Кәсіпорын тоқтауы экспорт өсімінің дәлелі емес. Басқа өндірушілер туралы мәлімет берілмегендіктен, бүкіл қаланың экспорт табысын анықтай алмаймыз; шарт қызметкерлердің жұмыссыз қалуын көрсетеді. Ишара: Кәсіпорынның тоқтауы қызметкерлердің күнделікті табысына қалай әсер етеді?