Ақпаратты құқықтық қорғау

Ереже: Авторлық құқық шығармашылық еңбектің нәтижесіне қатысты құқықтарды қорғайды.

Қолдану: Авторлық құқық шығармашылық нәтижеге қатысты құқықтарды қорғайды. Техникалық файлға қолжетімділік пен туындыны пайдалануға берілген құқық әртүрлі: файлды аша алу оны кез келген тәсілмен қолдануға рұқсат емес. Мысалы, бағдарламаның нақты коды немесе авторлық мәтін шығармашылық нәтиже ретінде қарастырылады. Авторлық құқық файлдың құпия сақталуына ғана тәуелді емес: ашық жарияланған туындыда да құқықтар сақталуы мүмкін. Туындыға қол жеткізу мен оны көшіру, өзгерту, тарату шарттары бөлек бағаланады.

Қате нұсқаларды ажырату: Құпиясөз, резервтік көшіру, антивирус және шифрлау техникалық қауіпсіздікке қызмет етеді. Олар туындының авторын немесе пайдалану құқығын өздігінен анықтамайды. Авторлық құқық осы құралдардың орнын баспайды, бірақ шығармашылық еңбекті пайдалануға қатысты құқықтық негізді қорғайды.

Қайта орындауға ишара: Файлға қолжетімділік пен пайдалану құқығын ажыратыңыз.

Ереже: Компьютерлік программаның шығармашылық нәтижесі авторлық құқықпен қорғалатын туынды бола алады.

Қолдану: Компьютерлік программаны шығармашылық еңбектің нәтижесі ретінде қорғалатын объектілер қатарына қосады. Нысанның цифрлық пішіні оны авторлық құқықтан автоматты түрде босатпайды. Мысалы, нақты жазылған бағдарламаның бастапқы мәтіні идеяның белгілі бір көрінісі болады. Есептеу әдісінің өзі мен сол әдісті іске асыратын нақты код бір ұғым емес. Бағдарлама цифрлық түрде сақталғандықтан қорғалмай қалады деу дұрыс емес; қорғалатын нысан мен жалпы идеяны ажырату қажет.

Қате нұсқаларды ажырату: Күнделікті факт, математикалық әдіс пен ғылыми идеяның өзі авторлық құқықтағы шығармашылық көрініспен тең емес. Ресми заң мәтіні де осы берілген нұсқаларда қорғалатын бағдарламадан өзгеше санат. Бір идеяны өз бетінше іске асыруды дайын кодты рұқсатсыз көшірумен шатастырма.

Қайта орындауға ишара: Цифрлық өнім де шығармашылық еңбек нәтижесі бола ала ма?

Ереже: Плагиат басқа адамның еңбегінің авторлығын өзіне иеленумен байланысты.

Қолдану: Мәселе мәтінді оқуда емес, басқа адамның еңбегін өзінің туындысы ретінде көрсетуде. Авторлықты осылай иелену плагиат ұғымына сәйкес; дереккөзді дұрыс көрсету бұл әрекеттен ажыратуға көмектеседі. Мысалы, оқушы басқа зерттеушінің мәтінін көшіріп, оны өзі жазғандай тапсырады. Мәселе файлды алу тәсілінде емес, еңбектің авторлығын қалай көрсетуінде. Сөздерді синониммен ауыстыру немесе сөйлем ретін өзгерту бастапқы идея мен алынған еңбекті мойындау қажеттілігін автоматты жоймайды.

Қате нұсқаларды ажырату: Резервтік көшіру деректі сақтайды, экспорт пішімді шығарады, индекстеу іздеуді жеңілдетеді, сүзгілеу деректі іріктейді. Бұлар авторлықты иеленудің атауы емес. Плагиатты тек техникалық ұқсастық пайызымен шешуге болмайды: мәтіннің алынуы мен атрибуциясы мазмұндық тұрғыда қаралады.

Қайта орындауға ишара: Кімнің еңбегі кімнің атынан көрсетілген?

Ереже: Рұқсат не қолданылатын заңдық негізсіз программаны көшіру және тарату авторлық құқықты бұзатын әрекетке, программалық қарақшылық ұғымына жатады.

Қолдану: Берілген жағдайда көшіруге де, таратуға да рұқсат немесе өзге заңдық негіз жоқ. Бұл оны лицензияға сай пайдаланудан ажыратады. Шартта рұқсат та, осы әрекетке қолданылатын заңдық негіз де жоқ екені нақты берілген. Сондықтан еркін лицензия немесе заңда рұқсат етілген жағдай туралы жорамал қосылмайды. Бағдарламаны алуға техникалық мүмкіндік болуы оны кез келген адамға қайта тарату құқығын автоматты бермейді.

Қате нұсқаларды ажырату: Лицензияға сай орнату, рұқсатпен жаңарту және автор келіскен таратуда тиісті негіз бар. Өз заңды көшірмесін рұқсат етілген шекте сақтау да басқа жағдай. Бұл оқу сұрағы бұзушылықтың жалпы сипатын анықтайды; нақты жауапкершілік пен жаза туралы автоматты қорытынды жасамайды.

Қайта орындауға ишара: Құқық иесі осы әрекетке рұқсат берген бе?

Ереже: Суретке қолжетімді болуы оны еркін пайдалануға автоматты құқық бермейді; қолдану шарттарын тексеру қажет.

Қолдану: Суреттің лицензиясын немесе пайдалану рұқсатын тексеріңіз: жобаға қосуға, өзгертуге және жариялауға қандай шарт қойылғаны маңызды. Авторын көрсету қажет болуы мүмкін, бірақ ол барлық пайдалану түріне рұқсатты автоматты бермейді. Мысалы, лицензия авторын көрсетіп пайдалануға рұқсат беруі мүмкін, бірақ өзгертуге немесе коммерциялық қолдануға бөлек талап қоя алады. Жобаның мақсаты сол шартқа сәйкестендіріледі. Егер суретте адам бейнесі болса, өзге құқықтар да маңызды болуы ықтимал; авторлық рұқсат барлық мәселені автоматты шешпейді.

Қате нұсқаларды ажырату: Автор атын өшіру немесе файлды қайта атау рұқсат бермейді. Интернетте ашық тұру туындының иесіз екенін дәлелдемейді. Авторын көрсету маңызды, бірақ ол әр лицензиядағы барлық шарттың орнына жүрмейді. Қолдану түрін, рұқсатты және шектеуді бірге тексер.

Қайта орындауға ишара: Суретті қолдануға қандай шарттар берілген?