Б. Мұқайдың «Өмірзая» романында Аяған ұстазы Алдияр Ақпанұлын арын таза сақтаған адам ретінде еске алады. Қартқа қарап, ұстазының адамгершілігін қайта ойлайды. Қай байланыс негізді?

Ереже: Жанама мінездеуде кейіпкердің қасиеті ісі, таңдауы, сөзі және өзге адамдармен қатынасы арқылы ашылады. Тура мінездеуде баяндаушы қасиетті тікелей атайды. Баға беру үшін әрекеттің себебі мен салдарын бірге қарастырамыз. Кейіпкердің пікірі автоматты түрде автордың ұстанымы бола алмайды; шығармадағы өзге белгілер де ескеріледі.

Қолдану: Аяған ұстазын білімімен ғана емес, ар тазалығымен де қадірлейді. Қарттың бейнесі осы адамгершілік өлшемді есіне түсіреді. Демек ұстаздан қалған рухани үлгі шәкірттің қазіргі бағалауына әсер етеді. Сыртқы ұқсастық екі адамның бір тұлға екенін дәлелдемейді; маңыздысы — олардың қасиеттерін салыстыру арқылы ашылған сабақтастық.

Қате нұсқаларды ажырату: A) Ұстазды ар тазалығы үшін қадірлеу тарихтан бас тартуға тең емес; ондай мәлімет шартта жоқ.

B) Шартта сауда не ақы жоқ; байланыс ұстаздың адамгершілік үлгісін қадірлеуге негізделген.

C) Адамгершілік үлгіні сақтау ұстаздың бүкіл өмірін өзгеріссіз қайталау емес.

E) Аяған ұстазын еске алады; шәкірт пен ұстаз — екі бөлек тұлға.

Қайта орындауға ишара: Оларды байланыстыратын құндылықты анықта.