Мектептегі 300 оқушының ішінен кездейсоқ 30 оқушы зерттелді. Таңдаманың көлемін табыңыз.

Ереже: Басты жиынтық — зерттеу қорытындысы қатысты болатын барлық объектілер, ал таңдама — іс жүзінде қаралған бөлік. Көлем деп объектілердің санын айтамыз. Басты жиынтықтың N көлемі мен таңдаманың n көлемі бөлек белгіленеді. Қамтылған үлес n/N, пайыздық үлес 100n/N арқылы есептеледі. Сандық деректердің өлшемі, таңдау тәсілі және есепте сұралған жиынтықтың атауы нәтижені түсіндіруге әсер етеді.

Шешу жолы: Барлық 300 оқушы бас жиынтықты құрайды. Нақты зерттелген 30 оқушы таңдамаға кіреді. Демек таңдама көлемі n=30; мектептегі жалпы санды таңдама көлемімен алмастырмаймыз.

Жиі кездесетін қате: A) 300: басты жиынтықтағы барлық оқушы санын таңдама көлемі деп алған; зерттелген бөлік қана саналады.

B) 270: зерттелмеген оқушылар санын алған; сұралғаны зерттеуге қатысқан таңдама.

C) 10: қамтылған пайызды таңдама көлемімен шатастырған; көлем оқушылар санымен беріледі.

D) 330: таңдалған оқушыларды мектеп санынан бөлек қосқан; олар басты жиынтық құрамында бар.

Қайта орындауға ишара: Барлық оқушы мен нақты зерттелген оқушыларды екі топ ретінде ажыратып, сұралған n көлемін белгілеңіз.