Мектеп қауымдастығы қалдықтарды сұрыптау туралы сабақтар өткізіп, тұрғындардың экологиялық жауапкершілігін арттыруды көздеді. Төлем не міндетті айыппұл енгізілген жоқ. Қай әдіс басым?

Ереже: Әлеуметтік-психологиялық ықпал түсіндіру, экологиялық білім мен қоғамдық құндылықтар арқылы мінез-құлыққа әсер етеді. Бұл міндетті нормамен немесе тікелей материалдық төлеммен бір ұғым емес.

Қолдану: Әрекет білім, түсінік және жауапкершілік құндылығы арқылы мінез-құлыққа ықпал етеді. Қаржы немесе міндетті шектеу тетігі шартта берілмеген.

Қате нұсқалар: A) Есепке алу табиғи нысандардың орны, қоры және қасиеттері туралы жүйелі жазба қалыптастырады. Бұл дерек жоспарлау мен қорғауға негіз болады, қорды физикалық түрде көбейтпейді. Берілген жағдайда қор мен нысан тізімін жасау емес, қоғамдық мінез-құлыққа әсер ету көзделген.

B) Әкімшілік реттеу орындалуы міндетті нормалар, талаптар мен шектеулер арқылы ықпал етеді. Оның айырмасы — шешімнің міндетті ереже ретінде берілуі; экономикалық пайда мен ерікті түсіндіру басқа тетіктерге жатады. Берілген жағдайда міндетті норма мен жазалау сипатталмаған, ерікті түсіндіру басым.

C) Жоспарлау мақсаттар, іс-шаралар, уақыт пен ресурстарды алдын ала үйлестіреді. Ол болашақ әрекетті ұйымдастырады; нақты орындалу мен нәтиже кейін тексеріледі. Берілген жағдайда іс-шараны ұйымдастыруға жоспар қажет болуы мүмкін, бірақ сұрақ ықпал ету әдісін — білім мен жауапкершілікті — сұрайды.

E) Экономикалық тетік шығын, төлем немесе қолдау арқылы шешімнің материалдық тиімділігін өзгертеді. Ол табиғатты қорғауға ынта туғызуы мүмкін, бірақ нақты нәтиже бақылаумен бағаланады. Берілген жағдайда тікелей материалдық төлем не қолдау жоқ, сондықтан негізгі ықпал білім арқылы жасалған. Ишара: Адамдардың таңдауы түсінік пен құндылық арқылы өзгертіліп тұр.