Ақылды үй
47-48-параграф · Оқулықтың 159–168-беттері · Сұрақ оқулықтың 159-бетіне негізделген
«Информатика, ЖМБ» оқулығының (11-сынып, Арман-ПВ, 2020) «Ақылды үй» тақырыбы, 47-48-параграф. Мұнда әр сұрақтың бес жауап нұсқасы мен түсіндірмесі бар 30 сұрақ жинақталған: түсіндірме дұрыс нұсқаның қандай ережемен таңдалғанын және қалғандарының неге сәйкес келмейтінін көрсетеді. Мысалы: «Үйдегі жарық пен жылыту өлшемдерге және пайдаланушы командаларына сай үйлесіп басқарылады. Осы ақылды үйдің…»
Өзіңізді тексеріңізТақырып бойынша 5 сұрақ: жауап беріңіз, нәтижені бірден көріңіз.
Дұрыс жауап: Өлшемдер мен командаларға сәйкес үй жүйелерінің үйлескен басқаруын ұйымдастыру
Жауап нұсқалары
- A.Әр құрылғыны ешбір өлшем не ережесіз үнемі қосулы ұстау
- B.Тек құрылғылар тізімін көрсетіп, басқару әрекетін қоспау
- C.Өлшемдер мен командаларға сәйкес үй жүйелерінің үйлескен басқаруын ұйымдастырудұрыс
- D.Көрсеткіштерді жинап, оларды басқару ережелерімен еш байланыстырмау
- E.Барлық жүйе міндетті бір ғана өндірушіден болса жеткілікті деп санау
Түсіндірме
Ереже: Ақылды үй тұрмыстық техника мен инженерлік жүйелердің өзара байланысын және басқарылуын ұйымдастырады.
Қолдану: Үйдің бірнеше құрылғысы ортақ ережелермен және басқарумен байланысады. Бір шамның жеке болуы автоматты түрде толық ақылды үй кешені емес; негізгі ерекшелік — жүйелердің үйлескен әрекеті. Мысалы, жарық өлшемі белгіленген ережеге беріліп, шамға команда жасалады. Мұндай үйлесу барлық жүйеде жалғыз орталық құрылғы міндетті немесе әр әрекет жасанды интеллектпен жасалады дегенді білдірмейді. Нақты архитектура жоба талабына байланысты.
Қате нұсқаларды ажырату: Үнемі қосулы ұстау берілген жағдайға қарай басқаруды елемейді. Тізім мен өлшем архиві басқару әрекетінің өзі емес. Бір өндірушіге тиесілі болу да ережелер мен байланыстардың жұмысын дәлелдемейді. Құрылғылардың өзара атқаратын рөлін нақты сценарий арқылы бағалау керек.
Қайта орындауға ишара: Өлшенген жағдайдан кейін қандай ереже қандай үй құрылғысына әсер етеді?
Дұрыс жауап: Аппараттық және программалық құралдардың бірлескен жұмысы
Жауап нұсқалары
- A.Тек физикалық құрылғылар, басқару ережелерінсіз
- B.Аппараттық және программалық құралдардың бірлескен жұмысыдұрыс
- C.Тек басқару коды, дерек алатын және әрекет ететін құрылғыларсыз
- D.Тек интерфейс макеті, орындалатын байланыстарсыз
- E.Тек датчик көрсеткіштерінің архиві, басқару логикасынсыз
Түсіндірме
Ереже: Ақылды үйде физикалық құрылғылармен бірге оларды басқаратын программалар мен алгоритмдер қолданылады.
Қолдану: Датчик, контроллер және орындаушы физикалық бөлікке жатады, ал алгоритм мен басқару интерфейсі программалық бөлікті береді. Екеуі бірге өлшеуден әрекетке дейінгі процесті ұйымдастырады. Физикалық кірістер мен шығыстар программалық ережелермен байланыстырылады. Нақты өлшемді алу, оны өңдеу және команданы орындау әртүрлі міндеттер. Бір бөліктің бар болуы қалған бөліктер автоматты дайын деген кепіл бермейді; тізбек жобаға сай тексеріледі.
Қате нұсқаларды ажырату: Тек аппарат бөлігі ереже орындалуын бермейді, тек код физикалық өлшем мен әрекетті алмастырмайды. Макет және архив пайдалы сипаттау құралдары, бірақ басқарылатын жүйенің толық жұмысы емес. Екі құрал тобының рөлін бір ғана сыртқы көрініспен шатастырмаңыз.
Қайта орындауға ишара: Шаманы нақты өлшейтін құрылғы және сол өлшемнен команда шығаратын ереже екеуі де бар ма?
Дұрыс жауап: Температураны өлшеп, жүйе өңдей алатын сигнал беру
Жауап нұсқалары
- A.Алынған командамен бөлмені қыздыру
- B.Температураға қарай басқару ережесін қолдану
- C.Өлшемді қашықтағы телефонға желімен жеткізу
- D.Дайын мәнді басқару экранында көрсету
- E.Температураны өлшеп, жүйе өңдей алатын сигнал берудұрыс
Түсіндірме
Ереже: Датчик өлшенген физикалық шаманы өңдеуге болатын сигналға түрлендіреді; орындаушы құрылғы басқа қызмет атқарады.
Қолдану: Температура датчигі алдымен шаманы өлшеп, оны жүйе оқи алатын сигналға айналдырады. Жылытқышты қосу басқа әрекет, оны орындаушы құрылғы атқарады; өлшеу мен басқару нәтижесін бөліңіз. Осы тізбекте қыздыруды орындаушы, шешімді контроллер, жеткізуді байланыс арнасы, көрсетуді интерфейс атқарады. Бір жүйеде бірге болуы бұл рөлдерді теңестірмейді. Датчиктің негізгі міндетін өлшенетін физикалық шама мен берілетін ақпарат арқылы анықтайды.
Қате нұсқаларды ажырату: Қалған жауаптар орындау, шешім шығару, тасымалдау және көрсету кезеңдерін сипаттайды. Олар температура сенсорының бастапқы өлшеу рөліне сәйкес емес. Датчик бар болғандықтан жылытқыш міндетті қосылады деуге болмайды: оған нақты ереже мен басқару байланысы қажет.
Қайта орындауға ишара: Қай жауап басқару нәтижесін емес, бастапқы температура туралы ақпаратты алуды сипаттайды?
Дұрыс жауап: Кіріс дерегін алгоритммен өңдеп, басқару командасын қалыптастыру
Жауап нұсқалары
- A.Тек температураны өлшеп, сенсор сигналына айналдыру
- B.Тек командаға сай электр тізбегін реле арқылы ауыстыру
- C.Тек дайын көрсеткішті архив файлында сақтау
- D.Тек команданы желі арқылы тасымалдау
- E.Кіріс дерегін алгоритммен өңдеп, басқару командасын қалыптастырудұрыс
Түсіндірме
Ереже: Контроллер кіріс ақпаратын өңдейді және берілген алгоритм не команда бойынша басқару әрекетін ұйымдастырады.
Қолдану: Контроллер кіріс дерегін алгоритммен салыстырып, басқару командасын қалыптастырады. Ол сенсордың өлшеуін және орындаушының нақты әрекетін байланыстыратын өңдеу бөлігі болады; барлық рөл бірдей емес. Контроллердің өзі барлық жүйеде бір физикалық қорап болуы міндетті деген қорытынды жасалмайды. Осы сұрақ оның берілген тізбектегі өңдеу рөлін анықтайды. Нақты өлшемдер мен әрекет шарттары программалық ережеде белгіленіп, кейін мақсатты жағдайда сыналады.
Қате нұсқаларды ажырату: Өлшеу сенсорға, физикалық ауыстыру орындаушыға, тасымалдау арнаға қатысты. Архив дерек сақтайды, бірақ басқару шешімімен тең емес. Контроллер осы қызметтерді байланыстыруға қатысса да, негізгі сұралған рөл деректі ережеге сай өңдеу болып қалады. Тізбек кезеңдерін бөлек салыстырыңыз.
Қайта орындауға ишара: Қай бөлік өлшенген дерек пен орындаушыға жіберілетін команда арасындағы ережені қолданады?
Дұрыс жауап: Орындаушы құрылғы
Жауап нұсқалары
- A.Орындаушы құрылғыдұрыс
- B.Өлшеу сенсоры
- C.Дерек архиві
- D.Басқару интерфейсі
- E.Команда тасымалдау арнасы
Түсіндірме
Ереже: Реле басқару сигналын нақты қосу немесе өшіру әрекетіне айналдырады, сондықтан орындаушы құрылғы саналады.
Қолдану: Реле алынған командаға сай қосу не өшіруді орындайды. Сондықтан ол жүйедегі әрекет нәтижесін жүзеге асыратын орындаушы бөлік; жарықтың мөлшерін өлшейтін сенсор емес. Шарт реленің команданы алып шам тізбегін ауыстыратынын береді. Ол жарық деңгейін өлшеу не шешім ережесін есептеу міндеті емес. Құрылғының жалпы атауына емес, дәл осы жүйеде берілген әрекетіне қарай рөлі анықталады.
Қате нұсқаларды ажырату: Сенсор бастапқы құбылысты өлшейді, архив сақтайды, интерфейс адамға басқару ұсынады, арна сигнал тасымалдайды. Осы рөлдердің ешқайсысы берілген физикалық ауыстыру әрекетін тікелей сипаттамайды. Команда бар болуы мен оның нақты орындалуы екі бөлек кезең; реле соңғы әрекетке қатысады.
Қайта орындауға ишара: Реле ақпаратты өлшей ме, әлде алынған команда бойынша шам тізбегіне нақты әсер ете ме?
Жауаптары мен түсіндірмелері бар тағы 25 сұрақ
Олар жинақта: тақырыптың барлық сұрақтары, сынып үшін араластырылған тесттің екі нұсқасы, мұғалімге арналған кілттер мен түсіндірмелер. Басып шығаруға арналған PDF.
Тек жеке пайдалануға арналған: таратуға болмайды.
Кітаптың басқа тақырыптары
Сұрақтар «Информатика, ЖМБ» оқулығы бойынша құрастырылған, Арман-ПВ, 2020.