Қазақстан аумағына күштеп қоныс аударылған ұлттар
35–36-параграф · Оқулықтың 173–179-беттері
«Қазақстан тарихы» оқулығының (8-сынып, Атамұра, 2025) «Қазақстан аумағына күштеп қоныс аударылған ұлттар» тақырыбы, 35–36-параграф. Мұнда әр сұрақтың бес жауап нұсқасы мен түсіндірмесі бар 30 сұрақ жинақталған: түсіндірме дұрыс нұсқаның қандай ережемен таңдалғанын және қалғандарының неге сәйкес келмейтінін көрсетеді. Мысалы: «Кеңестік кезеңде тұтас этносты билік шешімімен туған жерінен еркінен тыс көшіру қалай аталды?»
Өзіңізді тексеріңізТақырып бойынша 5 сұрақ: жауап беріңіз, нәтижені бірден көріңіз.
Дұрыс жауап: Депортация
Жауап нұсқалары
- A.Эвакуация
- B.Депортациядұрыс
- C.Репатриация
- D.Ерікті көші-қон
- E.Маусымдық жайылым көші
Түсіндірме
Ереже: Депортация кеңестік кезеңде халықтарды биліктің шешімімен тарихи мекенінен күштеп көшіруді білдірді.
Қолдану: Этнос өкілдері жеке кінәсі анықталмай, саяси айып пен әкімшілік бұйрық негізінде басқа аймақтарға жіберілді. Бұл үдерістің негізгі белгісі ерікті таңдау емес, зорлық пен құқықтың шектелуі еді. Сондықтан оны қарапайым қоныс ауыстыру немесе қауіптен құтқару шарасымен теңестіруге болмайды.
Қате нұсқаларды ажырату: Эвакуация соғыс қаупінен сақтауға, репатриация тарихи отанға оралуға бағытталды. Ерікті көші-қон адамның таңдауына сүйенеді, маусымдық көшу шаруашылық тәртібін сақтайды. Мақсат пен мәжбүрлеу сипаты осы ұғымдарды ажыратады.
Қайта орындауға ишара: Көшудің билік бұйрығымен және адамдардың еркінен тыс жүргізілгенін ескер.
Дұрыс жауап: Депортация
Жауап нұсқалары
- A.Репатриация
- B.Депортациядұрыс
- C.Ерікті көші-қон
- D.Маусымдық жайылым көші
- E.Эвакуация
Түсіндірме
Ереже: Депортация кеңестік кезеңде халықтарды биліктің шешімімен тарихи мекенінен күштеп көшіруді білдірді.
Қолдану: Этнос өкілдері жеке кінәсі анықталмай, саяси айып пен әкімшілік бұйрық негізінде басқа аймақтарға жіберілді. Бұл үдерістің негізгі белгісі ерікті таңдау емес, зорлық пен құқықтың шектелуі еді. Сондықтан оны қарапайым қоныс ауыстыру немесе қауіптен құтқару шарасымен теңестіруге болмайды.
Қате нұсқаларды ажырату: Эвакуация соғыс қаупінен сақтауға, репатриация тарихи отанға оралуға бағытталды. Ерікті көші-қон адамның таңдауына сүйенеді, маусымдық көшу шаруашылық тәртібін сақтайды. Мақсат пен мәжбүрлеу сипаты осы ұғымдарды ажыратады.
Қайта орындауға ишара: Көшудің билік бұйрығымен және адамдардың еркінен тыс жүргізілгенін ескер.
Дұрыс жауап: Депортация
Жауап нұсқалары
- A.Ерікті көші-қон
- B.Маусымдық жайылым көші
- C.Эвакуация
- D.Депортациядұрыс
- E.Репатриация
Түсіндірме
Ереже: Депортация кеңестік кезеңде халықтарды биліктің шешімімен тарихи мекенінен күштеп көшіруді білдірді.
Қолдану: Этнос өкілдері жеке кінәсі анықталмай, саяси айып пен әкімшілік бұйрық негізінде басқа аймақтарға жіберілді. Бұл үдерістің негізгі белгісі ерікті таңдау емес, зорлық пен құқықтың шектелуі еді. Сондықтан оны қарапайым қоныс ауыстыру немесе қауіптен құтқару шарасымен теңестіруге болмайды.
Қате нұсқаларды ажырату: Эвакуация соғыс қаупінен сақтауға, репатриация тарихи отанға оралуға бағытталды. Ерікті көші-қон адамның таңдауына сүйенеді, маусымдық көшу шаруашылық тәртібін сақтайды. Мақсат пен мәжбүрлеу сипаты осы ұғымдарды ажыратады.
Қайта орындауға ишара: Көшудің билік бұйрығымен және адамдардың еркінен тыс жүргізілгенін ескер.
Дұрыс жауап: Арнайы қоныстанушы
Жауап нұсқалары
- A.Ерікті қоныс аударушы
- B.Турист
- C.Арнайы қоныстанушыдұрыс
- D.Репатриант
- E.Әскери қызметші
Түсіндірме
Ереже: Арнайы қоныстанушы деп күштеп көшіріліп, белгіленген жерде әкімшілік бақылаумен тұруға міндеттелген адам аталды.
Қолдану: Депортацияланған отбасылар комендатураның есебіне алынып, мекенін еркін ауыстыра алмады. Бұл мәртебе кәдімгі ерікті қоныс аударушының құқықтық жағдайынан өзгеше болды. Атауды адамның ұлты емес, оған енгізілген арнайы бақылау тәртібі анықтады.
Қате нұсқаларды ажырату: Ерікті қоныс аударушының таңдау құқығы басқа, турист уақытша сапармен жүреді. Репатриант тарихи отанына қайтады, әскери қызметші армиялық міндет атқарады. Комендатура бақылауындағы депортация мәртебесін осы ұғымдармен алмастыруға болмайды.
Қайта орындауға ишара: Тұлғаның қайда тұратынын еркін шеше алған-алмағанына назар аудар.
Дұрыс жауап: Арнайы қоныстанушы
Жауап нұсқалары
- A.Арнайы қоныстанушыдұрыс
- B.Турист
- C.Репатриант
- D.Әскери қызметші
- E.Ерікті қоныс аударушы
Түсіндірме
Ереже: Арнайы қоныстанушы деп күштеп көшіріліп, белгіленген жерде әкімшілік бақылаумен тұруға міндеттелген адам аталды.
Қолдану: Депортацияланған отбасылар комендатураның есебіне алынып, мекенін еркін ауыстыра алмады. Бұл мәртебе кәдімгі ерікті қоныс аударушының құқықтық жағдайынан өзгеше болды. Атауды адамның ұлты емес, оған енгізілген арнайы бақылау тәртібі анықтады.
Қате нұсқаларды ажырату: Ерікті қоныс аударушының таңдау құқығы басқа, турист уақытша сапармен жүреді. Репатриант тарихи отанына қайтады, әскери қызметші армиялық міндет атқарады. Комендатура бақылауындағы депортация мәртебесін осы ұғымдармен алмастыруға болмайды.
Қайта орындауға ишара: Тұлғаның қайда тұратынын еркін шеше алған-алмағанына назар аудар.
Жауаптары мен түсіндірмелері бар тағы 25 сұрақ
Олар жинақта: тақырыптың барлық сұрақтары, сынып үшін араластырылған тесттің екі нұсқасы, мұғалімге арналған кілттер мен түсіндірмелер. Басып шығаруға арналған PDF.
Тек жеке пайдалануға арналған: таратуға болмайды.
Кітаптың басқа тақырыптары
Сұрақтар «Қазақстан тарихы» оқулығы бойынша құрастырылған, Атамұра, 2025.